Ik krijg regelmatig vragen over het verven van teakhout. Veel mensen willen hun goudbruine teak meubelen een lichtere kleur of een vergrijsde uitstraling geven. Maar er doen veel verhalen de ronde over teakhout. Kun je het nu wel verven of niet? Wat is waar en wat is niet waar? Ik zal in dit artikel wat uitleg en tips geven.
Wat is teak?
Teakhout is afkomstig van de Teak boom, de ‘Tectona grandis’ die van nature voorkomt in Zuidoost-Azië en tegenwoordig veelal wordt aangeplant in de tropen. Het hout varieert in kleur van bruin tot goudbruin en heeft een matig grove nerf.
Teak voelt wat vettig aan door de aanwezigheid van olieachtige stoffen in het hout. Mede hierdoor is het heel goed bestand tegen weersinvloeden, is enorm duurzaam, krimpt en werkt weinig en dat allemaal zonder speciaal onderhoud. Teak wordt daarom veel gebruikt in de scheepsbouw en voor vloeren, vlonders, deuren, gevelbetimmering, trappen en natuurlijk voor binnen- en buitenmeubelen.
Meubelen van teakhout worden, ondanks die grote duurzaamheid, vaak behandeld en onderhouden met olie. Voor de levensduur van het hout maakt dit eigenlijk geen verschil, maar de reden is meestal het in stand houden -of terugkrijgen- van die karakteristieke bruine of goudbruine kleur.
Maar hoewel die bruine kleur prachtig kan zijn, hebben veel mensen behoefte aan een ander tintje. Maar hoe pak je dat aan? En is dat überhaupt mogelijk?
Laat ik met de gemakkelijkste en meest voor de hand liggende methode beginnen: laat het hout gewoon op natuurlijke wijze vergrijzen!
Teak vergrijzen
Een geweldige manier om het teakhout een lichtere en/of vergrijsde uitstraling te geven is om het gewoon onbehandeld te laten. Na verloop van tijd zal het hout gaat vergrijzen en wordt lichter van kleur. Dit gebeurt sneller als de meubelen buiten staan. Hoe snel, is afhankelijk van de weersomstandigheden en het klimaat.
bron >
Als je dit vergrijsde, zilverachtige patina mooi vindt, kun je dus de eventueel aangebrachte olielagen of sealers beter verwijderen of in ieder geval niet meer opnieuw aanbrengen, omdat deze het vergrijzen juist tegengaan. Hoe je die oude lagen verwijdert leg ik verderop in dit artikel uit.
Teak verven
Stel je wilt het hout echt een kleurtje geven, dus dekkend schilderen.
Kan dat? Zoals gezegd is het hout van zichzelf vettig. En daar hebben we direct een verfprobleem te pakken: door de aanwezige oliën en zuren zal lak of verf sneller verkleuren, slecht drogen, hechtingsproblemen geven of afbladderen.
Het Houtvademecum erkent dit probleem ook en geeft aan dat voor het afwerken, behalve olie, nitrocellulose lak zou kunnen worden gebruikt. Maar dit is een laksoort met veel vluchtige oplosmiddelen en dus schadelijk voor de gezondheid. En tegenwoordig zijn er strenge regels omtrent de hoeveelheid vluchtige stoffen die verf mag bevatten. In spuitbussen is het volgens mij nog wel verkrijgbaar.
Ik denk dat je wel zou kunnen concluderen dat alle normale verf- of laklagen die het teakhout volledig afsluiten, een risico lopen op onthechting en verkleuring.
Ademende afwerking
Wat feitelijk beter zou zijn is een ademende afwerking. Hierbij worden de inhoudsstoffen van het hout niet opgesloten en kunnen via de poreuze afwerklaag naar buiten worden getransporteerd. Daarom besloot ik een aantal tests te doen met producten die wel een kleurwaas aanbrengen, maar het hout niet volledig afsluiten. Ik heb steeds een witte en een grijze variant gemaakt met ieder product.
kalkwas en grijze kleurwas op teak
Hieronder zie je het effect van kalkwas en grijze kleurwas op onbehandeld teak.
Het effect van kalkwas En het effect grijze was
De was gaf een subtiele kleurwaas, maar de basiskleur van het hout bleef duidelijk zichtbaar. Door structuurverschillen kan er op de ene plek meer kleureffect ontstaan dan op andere. Maar dat kan juist wel een stoer effect geven. In ieder geval loop je met deze techniek geen kans op onthechting, afbladderen, etc.
wash van krijtverf; whitewash of greywash
Een wash van (verdunde) krijtverf is poreus en ademend. Voor extra bescherming werk je dit af met boenwas (blanke of gekleurde was). Als je zou gaan werken met een afdekkend vernis, loop je immers weer het risico van onthechting.
Hierboven een wash van Abbondanza krijtverf Pure White 1:1 met water
Hierboven heb ik een wash van Abbondanza krijtverf Soft Grey gebruikt in de zelfde verhouding van 1:1.
De afwerking met wash gaf een gelijkmatiger en egaler kleureffect dan de kalkwas en grijze was. Dat komt omdat een wash meer op het hout ligt en was vooral in de nerven moet kunnen trekken om effect te geven. Wel voelde het oppervlak iets ruwer aan dan bij de was, doordat de vezels kunnen zwellen door het water. Maar dat is heel eenvoudig op te lossen door het oppervlak even licht te schuren.
verniswas op teak
Tenslotte heb ik nog een test gedaan met Polyvine verniswas.
Hierboven verniswas wit en verniswas grijs
De verniswas gaf ook een gelijkmatige waas, net zoals de wash van krijtverf, maar bleef iets gladder aanvoelen. Hoe het zich op de lange termijn zal houden weet ik niet, want verniswas is minder poreus. Bij alle producten blijft de kans op verkleuring natuurlijk wel aanwezig, ook op de langere termijn.
Meer uitleg over whitewash vind je op de pagina whitewash op onze website. Meer uitleg over vergrijzen vind je op de pagina vergrijzen op onze website.
teak voorbehandelen en ontvetten
Voor alle testjes hierboven heb ik de onderkant van een losse plank van een teakhouten tafelblad gebruikt, omdat ik hiervan zeker wist dat deze helemaal onbehandeld was. Als je gaat werken op een behandeld oppervlak, moet je dit dus eerst van de oude lagen ontdoen om hechtingsproblemen te voorkomen.
Je begint met proberen te achterhalen wat er op het hout is aangebracht. Krab met je nagel over het oppervlak om te kijken of zich een waslaagje onder je nagel ophoopt, of ga even een stukje schuren. Boenwas verraad zich dan gemakkelijk doordat het schuurpapier dichtloopt. Als er lak of olie op het hout zit heb je hier geen last van.
Waslagen moet je echt verwijderen voordat je gaat schuren. Dit doe je met wasverwijderaar en staalwol.
Als er geen waslaag op zit, heb je waarschijnlijk met olie of lak te maken. Een trucje om op te sporen wat er is gebruikt, is om water op het hout te sprayen. Als het duidelijk gaat parelen zal er mogelijk olie op zitten. Maar of het nou olie is of lak; ga eerst maar eens flink schuren. Laklagen zijn oppervlakkig en die laag kun je dus wegschuren. Olie trekt veel dieper in het hout. Maar aangezien we weten dat er van nature ook al olie in teakhout aanwezig is, moet je zelfs het onbehandelde hout ontvetten.
Dit ontvetten kun je het beste doen met vluchtige oplosmiddelen die goed in de nerf kunnen trekken, zoals thinner, wasbenzine of aceton. Denk er aan dat dit zeer brandbare stoffen zijn en slecht voor je gezondheid! Werk dus bij voorkeur buiten of op een goed geventileerde plek en draag handschoenen om je huid te beschermen. Breng een ruime hoeveelheid van het oplosmiddel aan, zodat het hout goed verzadigd raakt. Tijdens het verdampen van de oplosmiddelen, worden vetten en olie mee uit het hout getrokken. Vernieuw de doeken regelmatig om te voorkomen dat je de olie alleen maar heen en weer veegt. Gebruikte doeken leg je plat uitgespreid neer of stop je in een emmer water. Ze kunnen namelijk gaan broeien en spontaan ontvlammen!
Na het schoonmaken, als alle oplosmiddelen zijn verdampt, ga je schuren. Schuur in de richting van de nerf en werk van een grovere korrel (80-100) tot fijn (220-240). Na het schuren verwijder je het schuurstof en dan neem je het oppervlak nogmaals af met het oplosmiddel. Als ook dit helemaal verdampt is, kun je aan de slag.
En vind je dit nou allemaal veel te veel werk? Dan kun je natuurlijk ook je heil zoeken bij een deskundig bedrijf om het meubel te laten afbijten of zandstralen.
Tenslotte nog de zeer goed gelukte tafel van Miranda, een klant van ons, die haar teakhouten eettafel behandelde met grijze was.
Links de tafel zoals hij was en rechts het resultaat. Miranda schuurde de tafel kaal, schilderde het onderstel Pure White en behandelde het blad met grijze was.
Ik vind dat ze echt een goeie job heeft gedaan. Het ziet er fantastisch uit.
Nu ben ik heel erg benieuwd naar jullie ervaringen met teak! Heb jij teakhouten meubelen en ben je van plan ze ook eens een make-over geven? Of heb je dit al eens gedaan of geprobeerd? En hoe is dat afgelopen?
